بلندمرتبه بدون تأییدیه ایمنی؛ پایانکار و اسکان زودهنگام چه خطرهایی دارد؟
اظهارات تازه درباره ساختمانهای بلندمرتبه فاقد تأییدیه ایمنی در تهران، یک مسئله مهم حقوقی و اجرایی را به صدر بحث مسکن آورده است: آیا واحدی که ظاهر آن تکمیل شده ولی الزامات ایمنی و پایانکارش روشن نیست، آماده اسکان به شمار میرود؟ به گزارش منتشرشده در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ از سخنان رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران، برخی سازندگان پیش از دریافت پایانکار و تأییدیه ایمنی اقدام به اسکان کردهاند و شهرداری اعلام کرده تا زمان رعایت الزامات مربوط، پایانکار این ساختمانها را صادر نمیکند. این موضع را باید بهعنوان گزارش از وضعیت اجرایی و اظهارات مسئول شهری خواند، نه بهعنوان متن یک قانون تازه که در همان روز تصویب شده است.
برای خریدار، مستأجر، مدیر ساختمان و سازنده، مسئله به تفاوت چند مدرک برمیگردد. پروانه ساخت، تأیید مراحل نظارت، گزارشهای تخصصی ایمنی و گواهی پایانکار کارکرد واحد ندارند. داشتن پروانه ساخت ثابت نمیکند عملیات مطابق تمام الزامات پایان یافته و امکان بهرهبرداری ایمن وجود دارد. در سوی دیگر، نبود پایانکار ممکن است دلایل مختلف فنی یا اداری داشته باشد و از روی یک خبر نمیتوان وضعیت حقوقی همه ساختمانهای تهران را یکسان اعلام کرد. بررسی هر پرونده نیازمند اسناد واقعی همان ملک و مرجع صلاحیتدار است.
چرا پایانکار با تکمیل ظاهری فرق دارد؟
در بسیاری از پروژهها، نما، درِ ورودی، کابینت و آسانسور ظاهراً آمادهاند و حتی برخی واحدها مبله شدهاند. اما امکانات ایمنی و مدارک بهرهبرداری ممکن است هنوز در مرحله آزمون یا رفع نقص باشند. برای نمونه، مسیر خروج اضطراری، عملکرد سامانه اعلام و اطفای حریق، روشنایی اضطراری یا دسترسی نیروهای امدادی نیازمند بررسی متناسب با نوع و ارتفاع ساختمان است. تعیین اینکه کدام تأییدیه برای یک ساختمان خاص لازم است باید بر اساس ضوابط معتبر و پرونده رسمی آن انجام شود، نه با مقایسه ظاهری دو برج.
پایانکار همچنین با سند مالکیت یا قرارداد فروش تفاوت دارد. ممکن است طرفین درباره خرید یک واحد قرارداد داشته باشند اما تکلیف بعضی تعهدات ساختمانی هنوز روشن نباشد. خریدار باید وضعیت مدارک، قسمتهای مشاع و تعهدات تحویل را در پرونده واقعی بررسی کند. «تاریخ تحویل قراردادی» لزوماً به معنی صدور همه مجوزهای بهرهبرداری در همان روز نیست. اگر میان این دو فاصله وجود دارد، بهتر است قبل از امضای سند یا پرداخت مرحلهای، ریسک و مسئولیت آن با مشاوره حقوقی روشن شود.
وظیفه مهندس ناظر و مسئولیت سازنده یکی نیست
در گزارش اخیر بر نقش مهندسان ناظر تأکید شده است، اما حضور ناظر به معنی انتقال کامل همه مسئولیتهای کارفرما و مجری به یک شخص نیست. وظایف قانونی هر عامل بر اساس مقررات حاکم، قرارداد و حدود صلاحیت او تعیین میشود. ناظر باید در محدوده مسئولیت حرفهای خود گزارشهای لازم را ثبت کند؛ سازنده و مجری نیز مکلفاند ضوابط و نقشههای مصوب را رعایت کنند. مرجع صدور تأییدیه تخصصی یا پایانکار نیز وظایف مشخص خود را دارد. ترکیب این نقشها در یک عنوان کلی «مسئول ساختمان» میتواند مسیر رسیدگی به نقص را مبهم کند.
اگر نقص ایمنی مشاهده شود، مهم است که اطلاعرسانی و ثبت مستند از مسیر معتبر انجام شود. گزارش شفاهی یا پیامرسان شخصی ممکن است برای اثبات اقدامات بعدی کفایت نکند. دستور اصلاح، زمان رفع نقص و نتیجه آزمون باید در پرونده قابل پیگیری باشد. از طرف دیگر، متخصص نباید بیش از آنچه واقعاً بررسی کرده تأیید بدهد. یک گواهی محدود مربوط به تأسیسات خاص را نمیتوان مجوز همه اجزای ساختمان تلقی کرد.
اسکان زودهنگام چه ریسکی ایجاد میکند؟
اسکان پیش از رفع نقص ممکن است افراد را در معرض خطرهایی قرار دهد که در بازدید معمولی از واحد دیده نمیشوند. هنگام سکونت، آسانسور، پارکینگ، راهپله، تجهیزات برقی و سامانههای اطفا تحت استفاده روزمره قرار میگیرند. اگر در این مرحله تعمیرات عمده مشاعات ادامه داشته باشد، خطر تداخل مسیر رفتوآمد ساکنان با کارگاه نیز بالا میرود. تصمیم استفاده از فضا باید بر اساس وضعیت واقعی ایمنی و تأیید مراجع ذیصلاح باشد؛ فشار مالی یا عجله برای تحویل، جایگزین این بررسی نیست.
برای سازنده، اسکان زودهنگام شاید راهی برای پایان دادن به فشار مشتری یا تأمین بخشی از هزینههای پروژه به نظر برسد، اما اگر نقصی بعداً آشکار شود، اختلاف قراردادی و هزینه رفع مشکل میتواند افزایش یابد. برای خانوار نیز سکونت در ساختمانی که خدمات مشترک آن آماده نیست ممکن است هزینه و تنش بیشتری ایجاد کند. پیش از تحویل باید مشخص باشد چه تأسیساتی آزموده شده، کدام مشاعات آمادهاند و چه تعهداتی هنوز باقی مانده است.
خریدار چه مدارکی را بررسی کند؟
فهرست بررسی خریدار بهتر است با استعلام وضعیت پروانه و پایانکار از مسیر رسمی آغاز شود. سپس وضعیت تأییدیههای تخصصی متناسب با ساختمان و گزارشهای مربوط به آسانسور، آتشنشانی یا تجهیزات مشترک بررسی شود. صورتجلسه تحویل باید نقصهای مشهود و تعهد رفع آنها را ثبت کند. فاکتور خرید تجهیزات بهتنهایی اثبات نمیکند تجهیزات نصب، آزمون و تحویل شدهاند. همچنین خریدار نباید تنها به برگهای بدون مشخصات پروژه، تاریخ یا امکان استعلام اکتفا کند.
در ساختمانهای بلندمرتبه، اختلاف میان آنچه در بروشور فروش وعده داده شده و آنچه واقعاً قابل استفاده است ممکن است در بخشهای مشترک آشکار شود. مسیر خروج، آسانسور دوم، سامانه تهویه یا تجهیزات ایمنی تنها امکانات تبلیغاتی نیستند. بازدید کارشناسی از قسمتهای مشاع و دریافت توضیح مکتوب درباره وضعیت نواقص میتواند از اختلاف بعدی بکاهد. این توصیه عمومی است و جای مشاوره حقوقی و فنی درباره پرونده مشخص را نمیگیرد.
مدیریت ساختمان پس از تحویل چه باید بداند؟
حتی پس از دریافت اسناد لازم، نگهداری تجهیزات ایمنی مسئولیتی مستمر است. سرویس دورهای، ثبت آزمونها و آموزش ساکنان نباید به خاطر آنکه ساختمان نوساز است کنار گذاشته شود. مدیر ساختمان لازم است دفترچهها، گزارش تحویل تجهیزات و قرارداد نگهداری را از سازنده دریافت کند و بداند خرابی به چه مرجعی گزارش میشود. در ساختمان بلندمرتبه، تأخیر در تعمیر تجهیزات مشترک ممکن است پیامدی فراتر از هزینه مستقیم قطعه داشته باشد.
گزارش ۲۶ آبان هشدار مهمی درباره فاصله میان ساخت فیزیکی و بهرهبرداری ایمن مطرح میکند؛ ولی برای قضاوت درباره اینکه یک برج مشخص تخلف کرده یا مسئولیت حقوقی چه کسی محقق شده است، باید پرونده آن بررسی شود. برای سیاستگذار، شفافبودن مسیر استعلام و ثبت نقص اهمیت دارد؛ برای سازنده، پایانکار نباید آخرین موضوعی باشد که پس از فروش درباره آن فکر میکند. خانه زمانی واقعاً آماده تحویل است که ایمنی، امکانات و وضعیت اسناد آن متناسب با نوع ساختمان روشن و قابل بررسی باشد.

نظرات کاربران
ثبت دیدگاه در نسخه آزمایشی فعال نیست.